هدف اصلي از رژيم درماني در بيماران ديابتي، استفاده از موادغذايي به صورت متعادل است. اصولاً رژيم غذايي اي كه توسط كارشناسان و متخصصان تغذيه براي افراد ديابتي تهيه مي شود داراي اهداف زير است:

- رساندن قند خون به سطح طبيعي

- حفظ سطح چربي هاي خون در حد طبيعي

- كاهش مشكلات خاص بيماران ديابتي

- به دست آوردن و حفظ وزن ايده آل

- رساندن مواد مغذي به بدن به ميزان لازم

- تأمين انرژي موردنياز بدن جهت انجام فعاليت هاي لازم

- جلوگيري از بروز عوارض و مشكلات ناشي از ديابت

توصيه هاي تغذيه اي براي بيماران مبتلا به ديابت نوع اول

1. سعي كنيد برنامه غذايي خود را به طور منظم تنظيم كنيد. به نحوي كه هر روز در ساعات معيني غذا بخوريد.

2. روزانه بين 4 تا 5 وعده غذا بخوريد.

3. در هر وعده مقادير متناسبي از كربوهيدرات ها را مصرف كنيد تا دچار عوارض ناشي از نوسانات قندخون نشويد.

4. چربي دريافتي از طريق موادغذايي را محدود كنيد.

5. مصرف قندهاي ساده مانند شكر، شكر قرمز، عسل و شربت ذرت را محدود كنيد.

6. مصرف فيبر را تا ميزان 25 ميلي گرم به ازاي هر 1000 كيلوكالري دريافتي افزايش دهيد. جهت اطلاع از ميزان كالري موردنياز روزانه خود، با متخصص تغذيه مشورت نماييد. منابع غذايي فيبر عبارتند از : انواع ميوه و سبزي، حبوبات و غلات سبوس دار.

7. تلاش كنيد از محصولات بدون قند مانند نوشابه هاي بدون قند، ژله بدون قند و بيسكوئيت هاي بدون قند استفاده كنيد.

8. از ميوه هاي تازه و كلوچه هاي كم چربي و غلات به عنوان ميان وعده استفاده كنيد.

9. هر روز صبح، غلات پرفيبر را براي صبحانه انتخاب كرده و از مصرف غلات داراي مقادير زياد شكر خودداري كنيد.

10. به جاي آب ميوه از ميوه تازه استفاده كنيد.

11. از شيرهاي كم چربي استفاده كنيد.

12. روزانه حداقل 8 ليوان آب بنوشيد.

توصيه هاي تغذيه اي براي بيماران مبتلا به ديابت نوع دوم

از آنجايي كه بيماران ديابت نوع دوم در سنين بالاتري قرار دارند، مهم ترين كار در اين بيماران، كنترل وزن مي باشد. بيماران مبتلا به ديابت نوع دوم بايد توصيه هاي ذيل را مدنظر قرار دهند:

1. مصرف فيبرهاي محلول به ميزان 25 گرم به ازاي هر 1000 كيلوكالري ضمن ايجاد احساس سيري ، مي تواند به كنترل قندخون كمك كند. يكي از انواع فيبرهاي محلول پكتين مي باشد كه در سيب ، مركبات مثل پرتقال، ليمو و گريپ فروت ، توت فرنگي ، هويج و غلات سبوس دار وجود دارد . غير از اين مواد غذايي، منابعي فيبري كه در بالا ذكر شده اند را نيز مصرف كنيد.

2. تعداد وعده هاي غذايي خود را افزايش دهيد.

3. حتما قبل از صرف غذا از سالاد يا موادغذايي كم كالري مانند كاهو، كرفس، ژله بدون قند و سوپ هاي ساده و كم كالري استفاده كنيد.

4. از مصرف آب ميوه در صبح و به صورت ناشتا خودداري كرده و به جاي آن در طول روز از ميوه تازه استفاده كنيد.

5. از نوشيدني ها و دسرهاي بدون قند استفاده كنيد.

6. آرد گندم كامل را جانشين آرد سفيد كنيد.

7. از مصرف روغن ماهي و مكمل نياسين خودداري كنيد زيرا باعث افزايش قند خون مي شوند.

8. مصرف چربي ها را در برنامه روزانه غذايي خود طبق نظر متخصص تغذيه كاهش دهيد.

9. روزانه 8 ليوان آب بنوشيد.

نكات مهم و قابل توجه براي خانواده ها و بيماران

1. افراد ديابتي مبتلا به بيماري كليوي نيز بايد به تغذيه خود توجه خاصي داشته باشند، زيرا بيماري كليوي با عمل بسيار از مواد مغذي تداخل دارد. لذا مصرف مكمل هاي تغذيه اي مگر با اجازه متخصص تغذيه توصيه نمي شود.

2. از آن جايي كه كمبود بعضي از ويتامين ها باعث تشديد بيماري ديابت مي گردد، بايد سعي كرد تا مقادير متناسب ويتامين ها از طريق موادمغذي دريافت شوند. به دليل افزايش نياز به ويتامين ها در اين بيماران بايد مكمل ويتاميني مصرف شود، ولي براي جلوگيري از عوارض مصرف بيش از حد آنها با متخصص تغذيه مشورت كنيد.

3. ويتامين C براي ورود به داخل سلول، نياز به انسولين دارد. تحقيقات نشان مي دهد كه مقدار اين ويتامين در افراد ديابتي پايين تر از حد طبيعي مي باشد؛ لذا مصرف ميوه و سبزي فراوان و همچنين مكمل ويتامين C ضروري است.

4. بعضي از داروهاي خوراكي كاهش دهنده قند خون، باعث كمبود ويتامين B12 در بدن مي شوند. بنابراين در اين مورد نيز بايد با يك متخصص تغذيه مشورت كنيد، زيرا كمبود اين ويتامين مي تواند باعث تخريب بافت عصبي شود.

5. بيماري ديابت مي تواند باعث كمبود بيوتين در بدن شود. از آن جايي كه كمبود اين ماده مهم مي تواند باعث تخريب بافت عصبي در بازوها و ساق پا شود، مشورت با متخصص جهت آشنايي با منابع مصرف و ميزان مورد نياز آن ضروري است.

چگونه از طريق مصرف موادغذايي با استرس مبارزه كنيم؟

1- روز خود را با مصرف يك ليوان آب پرتقال تازه يا آب ميوه هاي طبيعي حاوي ويتامين C شروع كنيد و در بقيه روز آب زياد بنوشيد، براي اين كه وقتي بدن تحت استرس است بدن شما ويتامينC  بيشتري احتياج دارد. يك ليوان آب ميوه تازه، نياز اضافي شما را تأمين مي كند.

نوشيدن حداقل 8 ليوان آب، بدن شما را از بي آبي حفظ مي كند و مانع تحمل استرس اضافي براي بدن شماست.

2- براي صبحانه؛ يك عدد موز، مقداري موادغذايي حاوي فيبر زياد و ماست كم چرب استفاده كنيد، چرا كه موز منبع غني ويتامين B6 است كه براي سوخت و ساز لازم است، به خصوص زماني كه سوخت و ساز بدن مانند مواقع استرس سريع است . توجه كنيد كه مصرف مكمل هاي اضافي ويتامين B لازم نيست، چون ممكن است استرس اضافي به بدن تحميل كنيد.

دستگاه گوارش شما، استرس وارد شده را احساس مي كند، بنابراين دريافت موادغني از فيبر در طول روز كمك مي كند تا طوفان ايجاد شده در اين دستگاه فروكش كند.

مصرف ماست كم چرب 2 خاصيت مهم براي بدن دارد:

الف) حاوي پروتئين است كه بدن در شرايط استرس به آن احتياج دارد. ب) وجود چربي كم موجود در آن به عنوان حامي خوبي براي سيستم ايمني بدن مي باشد.

3- فقط يك فنجان قهوه در طول روز مصرف كنيد و از مصرف موادغذايي حاوي كافئين در بقيه روز خودداري كنيد ، زيرا:

كافئين كليه دستگاه هاي بدن را تحت تأثير قرار مي دهد. فعاليت بدن را افزايش و سرعت جذب املاح را كاهش مي دهد. كافئين اضطراب شما را زياد مي كند و اين آخرين چيزي است كه شما به آن احتياج داريد.

4- از مصرف شيريني به عنوان ميان وعده پرهيز كنيد. به جاي آن از غلات كامل، نان كم چرب تهيه شده با شير و انواع كيك هاي ساده خانگي استفاده كنيد.

ترشح هورمون هايي كه در زمان استرس زياد است، سبب ترشح تركيبي به نام NPY* از مغز مي شود. NPY تمايل به مصرف شيريني و مواد قندي را زياد مي كند.

اگر شما به تمايل خود در مصرف شيريني پاسخ مثبت دهيد، در بقيه روز درگير اين تمايل خواهيد بود. در نتيجه مواد غذايي اي را مصرف خواهيد كرد كه خاصيت تغذيه اي ندارند.

بسيار بهتر است براي مقابله با تمايل به مصرف شكر، از نان هاي تهيه شده با آرد كامل و شكر كم، استفاده كنيد.غلات كامل، سلول هاي مغزي را براي ترشح سروتونين تحريك مي كنند. هورمون سروتونين آرام بخش است.

5- نمايه گليسميك ( توانايي بالا بردن قند خون به وسيله يك ماده غذايي خاص) يا (GI) مواد غذايي را بشناسيد. اين شاخص به ما نشان مي دهد مواد قندي( كربوهيدرات ها) با چه سرعتي تبديل به قند مي شوند و سطح قند خون را بالا مي برند. هر اندازه اين شاخص پايين تر باشد، مواد حاوي كربوهيدرات ديرتر تبديل به قند مي شوند. بنابراين سطح قند خون را بيشتر مي توانيم كنترل كنيم و بيشتر احساس آرامش مي كنيم. هم چنين از احتمال ورود و ذخيره چربي هاي ناخواسته جلوگيري مي كنيم. انوع شيريني، نان سفيد و سيب زميني، نمايه گليسميك بالا دارند و موادغذايي اي مانند ماكاروني، برنج، لوبيا نمايه گليسميك پايين تري دارند.

عادات سالم براي جلوگيري از استرس

1- از افت قند خون جلوگيري كنيد و وعده هاي منظم، كوچك و سالم بخوريد.

2- از ميان وعده هاي كم انرژي مانند هويج، كرفس، ذرت بو داده ي بدون روغن، و كيك هاي برنجي با شكر كم استفاده كنيد.

3- از انوع ميوه هاي تازه و آب ميوه ها به عنوان طعم دهنده هاي شيرين استفاده كنيد.

4- جوشانده هاي گياهي براي تسكين اعصاب مناسب هستند؛ مي توانيد آنها را با يك قاشق غذاخوري عسل ميل كنيد.

5- مصرف غذهاي حاوي تريپتوفان مانند مغزهاي گياهي(پسته، بادام، فندق و...) ، موز و غلات كامل، دستگاه عصبي را تسكين مي دهند.

6- مصرف مقدار كمي پروتئين در طول روز مانند پنير، تخم مرغ، مرغ و گوشت در شرايط استرس خستگي شما را رفع مي كند. اگر جزء افرادي هستيد كه خيلي زياد دچار استرس مي شويد ، هميشه مقداري از مواد حاوي پروتئين آماده را همراه داشته باشيد.

7- غلات كامل و موادغذايي حاوي فيبر، چرخه ايجاد گرسنگي را به تعويق مي اندازند. انواع ميوه، سبزي، ماست كم چرب و پنير نيز همين كار را انجام مي دهند.

8- از انواع غذاهاي بدون چربي يا كم چربي استفاده كنيد.

9- وعده هاي غذايي را حذف نكنيد.

10- براي مقابله با استرس راه ديگري به غير از غذا خوردن پيدا كنيد.

11- براي رفع خستگي پس از كار روزانه ورزش كنيد. ورزش هايي را انتخاب كنيد كه مورد علاقه شما هستند و به شما آرامش مي بخشند. ورزش كمك مي كند تا كالري اضافه سوخته شود، سلامت قلب و ريه ها افزايش يابد و ذهن شما از چيزهايي كه باعث ايجاد استرس هستند، دور نگه داشته شود.

12- روزانه به مدت 30-20 دقيقه و 3 بار در هفته به صورت منظم ورزش كنيد.

13- در شرايط استرس از داروهاي آرام بخش استفاده نكنيد.

14- ياد بگيريد كه اهداف خود را زمان بندي كنيد.

15- اهداف واقعي انتخاب كنيد نه غير واقعي.

16- مهارت هاي مديريت زمان را ياد بگيريد.

17- زماني را براي تهيه فهرست غذاهايي كه نياز داريد، اختصاص دهيد و از انتخاب موادغذايي با ارزش تغذيه اي كم پرهيز كنيد.

   Neuropeptide Y*

براي بسياري از افراد، داشتن فرزند ، يكي از مهمترين و پرمخاطره ترين تجربه هاي زندگي است. تحقيقات اخير حاكي از اين است كه از هر چهار زوج، يكي با مشكلات باروري گريبانگير است و اين مشكلات تأثير بسياري در وضعيت روحي و رواني افراد خواهد داشت.

درمان هاي تضميني ناباوري (IVF) شامل روش هاي استخراج و تلقيح تخمك و اسپرم و كاشت تخم در رحم مادر است. با اينكه اين روش بسيار پرهزينه است و درصد موفقيت پائين (14%)  آن و اثرات جانبي نامطلوبي دارد، استفاده از آن شايع است.

اكنون به خوبي دريافته ايم ، براي افزايش احتمال باروري، راه هاي طبيعي هم وجود دارد. نقش خطير تغذيه در رشد و نمو كودك در رحم به خوبي مشخص شده است. مثلا كمبود ويتاميني به نام اسيد فوليك موجب نقص لوله ي عصبي كودك خواهد شد. ليكن به نظر مي رسد كمبود مواد مغذي، هر چند اندك، احتمال اولين بارداري را كاهش مي دهد. شما احتمالاً يكي از افرادي هستيد كه به نظرتان، رژيم غذايي سالمي داريد و دچار كمبود مواد مغذي نيستيد، ولي احتمالا يك تجزيه و تحليل تغذيه اي از رژيم غذايي شما نشان خواهد داد كه يك يا چند ماده مغذي را كمتر از نيازتان دريافت مي كنيد.

براي افزايش احتمال باروري، بايد كليه مواد مغذي در حد نياز مصرف شوند و در بين آنها، موادي كه مهمتر هستند به ترتيب بيان مي شوند:

0 اسيدهاي چرب ضروري كه در روغن هاي گياهي، روغن دانه ها و مغزها موجود هستند و براي حفظ تعادل هورموني مورد نيازند.

0 عقيمي در مردان و زنان در ارتباط با كمبود ويتامين E است، چون با كمبود اين ويتامين بافت هاي توليد مثلي تخريب مي شوند.

0 منيزيم، روي و ويتامين A براي توليد سلول تخم مورد نياز است.

0 كمبود ويتامين B₆   و  B₂با ناباوري مرتبط است.

0 ويتامين A براي توليد هورمون هاي مردانه مورد نياز است (كه در ارتباط با عنصر روي است).

0 در بين كليه مواد مغذي كه با باروري مرتبط اند، "روي" از همه با اهميت تر است. اين ماده معدني براي فعاليت صحيح صدها سيستم آنزيمي بدن ضروري است. تعدادي از اين سيستم هاي آنزيمي مربوط به باروري در زن و مرد است. براي مثال رشد و نمو ديواره ي رحم بستگي به روي دارد و اين ماده معدني براي توليد اسپرم در مردان مورد نياز است.

تجزيه املاح موجود در موي( 1)افراد نابارور نشان مي دهد، تعداد كثيري از خانم هايي كه باردار نمي شوند و يا سقط هاي پي در پي دارند، دچار كمبود روي هستند. رژيم غذايي اغلب افراد تأمين كننده روي مورد نيازشان نيست و شرايطي چون استرس، سيگار كشيدن، آلودگي هوا و الكل موجب تخليه منابع روي بدن مي شود.

يكي از دلايل ديگر ناباروري، افزايش تماس با تركيبات استروژني مصنوعي است كه تعادل هورمون هاي بدن را به مخاطره مي اندازد. هورمون هاي مصنوعي در داروها و محصولات لبني غير اورگانيك (2) وجود دارد و گوشتها اغلب محتوي هورمون هستند. همچنين ماهي هايي كه از آبهاي آلوده صيد مي شوند،  حشره كش ها و مواد محتوي پلاستيك داراي هورمون هستند. در مردان دريافت مقاديري بالاي استروژن، توليد اسپرم را كاهش مي دهد و در زنان ايجاد كيست هاي تخمداني و رحمي مي كند كه با لطبع بر باروري مؤثر است. مثل آنكه اگر با كاشتن يك دانه بر روي يك خشكزار، انتظار درختي تنومند را داشته باشيم، دور از عقل است.

خانمي بنام دايانا (حدود سي سال ) ، مبتلا به كيست تخمدان بود واز شش سال پيش تحت درمان با هورمون بوده است. تمايل به باروري و گفته هاي پزشك مبني بر احتمال كم باروري با شرايط فعلي، او را واداشت تا پس از گفت و گو با پزشك معالج ، دارو درماني را قطع و به يك متخصص تغذيه مراجعه كند. دايانا دچار كمبود شديد املاح و عدم ثبات قند خون بود كه موجب احساس خستگي و تمايل شديد به مصرف مواد قندي مي شد. رژيمي خاصي برايش تنظيم شد و مكمل هاي قوي املاح حاوي روي و كروم توصيه شد. همچنين از عصاره گياهي سويا و agnus castus استفاده كرد كه تنظيم كننده تعادل هورمون بدن هستند. پس از مدتي با رعايت رژيم غذايي اصولي و رژيم درماني، دايانا به آرزويش كه مادر شدن بود ، رسيد.

اگر اين شرح حال، شما را قانع مي كند در رژيم غذايي تان تغييرات اساسي بدهيد.

 در همين رابطه به نتيجه تحقيقي كه در دانشگاه سوري( 3) انجام شد ، توجه كنيد. در سال 1978 اثرات تغذيه و ديگر عوامل محيطي بر باروري بطور گسترده مورد بررسي قرار گرفت. در اين بررسي صدها زوج از رژيم اصولي به همراه مصرف مكمل ويتامين و مواد معدني پيروي كردند و از نظر عفونت ادراري، مسموميت با فلزهاي سنگين و مواد مسموميت زاي ضد باروري مورد بررسي قرار گرفتند. نتايج نشان داد 81 درصد از اين زوج ها، با سابقه ي ناباروري ، صاحب فرزندان سالم و تندرست شدند.

1-     يكي از روشهاي بررسي ميزان روي بدن، تجزيه و اندازه گيري آن در موي افراد است.

2- Non – organic

3- University of sarrey

سرماخوردگي و مكمل هاي تغذيه اي

سرماخوردگي و گلودرد يك عفونت حاد( كوتاه مدت) ويروسي در قسمت مجراي تنفسي فوقاني است كه از طريق هوا مانند عطسه كردن يا تماس با افراد مبتلا به بيماري، از فردي به فرد ديگر سرايت مي كند.

مكمل هاي تغذيه اي كه براي سرماخوردگي توصيه مي شوند، شامل : ويتامين C – روي ( به شكل قرص يا اسپري بيني ) و پروپيول است.

علائم سرماخوردگي چيست؟

آب ريزش و گرفتگي بيني، گلودرد، بي تابي و التهاب از علائم عمده آن است. بيشتر اوقات گلودرد به تنهايي و جداي از سرماخوردگي، خود يك علامت جدي است مثل گلودرد استرپتوككي( ميكروبي) كه احتياج به تشخيص پزشكي و درمان با آنتي بيوتيك دارد. وقتيكه عفونت ويروسي است، آنتي بيوتيك ها تأثيري در بهبود سرماخوردگي ندارند.

درمان سرماخوردگي چگونه است؟

محيط مرطوب و گرم، باعث تسريع بهبود مي شوند. كسانيكه به سختي دچار سرماخوردگي مي شوند، بايستي استراحت كنند. داروهاي بازكننده گرفتگي بيني مانند پزودوفدرين و فنيل فرين، بطور موقت بيني را باز مي كنند، اما اغلب مجدداً بيني دچار گرفتگي مي شود.

براي حفظ تعادل آبي و تسهيل جريان ترشحات بدن، بايستي مقدار زيادي مايعات نوشيد. اگر سرفه شديد يا خطرناك باشد، داروهاي ضد سرفه مثل دكسترومتورفان، خصوصاً براي خواب راحت، تجويز مي شوند.

درغيراينصورت ، براي خارج ساختن ويروس هاي عفوني و ترشحات جمع شده در گلو، بايستي خلط را دفع كرد و نبايستي آن را در گلو نگه داشت.

توصيه هاي غذايي مفيد:

زياده روي در مصرف شكر، چربي و الكل به سيستم ايمني بدن آسيب مي زند، هر چند كه از چگونگي تاثير اين موادغذايي در طول دوره ي سرماخوردگي اطلاع دقيقي در دست نيست.

مكمل هاي غذايي مفيد:

ويتامين C :

بررسي 21 مطالعه نشان داد مصرف 1 تا 8 گرم ويتامين C در روز، مدت و شدت سرماخوردگي را تا 23 درصد كاهش مي دهد.

مقدار مناسب ويتامين C بري درمان سرماخوردگي معلوم نيست، ولي ممكن است حداكثر 1 تا 3 گرم در روز باشد؛ با توجه به اينكه مقدار بيشتر از 200- 120 ميلي گرم در روز، بعنوان مقدار مناسب و كافي براي افراد سالم در نظر گرفته مي شود.

بررسي 23 مطالعه نشان داد مكمل دهي ويتامين C در كودكان اثرات بهتري نسبت به بزرگسالان دارد. همان مطالعه ثابت كرد مصرف 2 گرم يا بيشتر ويتامين C در روز، در كاهش مدت سرماخوردگي مؤثرتر از 1 گرم در روز است.

روي (Zn) :

وقتيكه روي (Zn) در زمان سرماخوردگي بصورت مكمل به افراد داده شد، ثابت كرد كه اين عنصر باعث كاهش قدرت ويروس ها براي احاطه سلولهاي بدن و كمك به سلولهاي ايمني براي مبارزه با سرماخوردگي مي شود و علائم سرماخوردگي را تسكين مي دهد.

قرص روي مدت سرماخوردگي را در بزرگسالان كاهش داد ولي در كودكان اثري نداشت.

قرص هاي حاوي گلوكونات روي، گلسين- گلوكونات روي واستات روي در بهبود مؤثرند، ولي اشكال ديگر روي و قرص هايي كه حاوي اسيد سيتريك، اسيد تارتاريك، سوربيتول و مانيتول هستند ، اثري ندارند و در مطالعاتي كه اين اشكال روي بكار رفت مثل مواقعي كه مقدار روي كافي نبود، موفقيتي در عمل حاصل نشد.

براي بهبود سرماخوردگي، قرص هايي كه حاوي 13 تا 25 گرم گلوكونات روي، گلسين- گلوكونات روي يا استات روي مي باشند، هر 2 ساعت يكبار براي چند روز مختلف استفاده مي شوند.  اگر اين قرص ها با بروز اولين علامت سرماخوردگي مصرف شوند، بهترين اثر را دارند.

مطالعات بيان مي كرد دلايل كافي براي اثر روي وجود ندارد و از نظر آماري، معني دار نيست. اما مقايسه 6 آزمايش ثابت كرد، در كسانيكه در زمان سرماخوردگي قرص روي مصرف كرده بودند بعد از يك هفته، در مقايسه با افراديكه مصرف نكرده نبودند، علائم سرماخوردگي كاهش يافته بود و معني دار نبودن از نظر آماري به دليل كافي نبودن تعداد افراد يا روي مصرفي بود.

اسپري بيني روي نسبت به قرص روي در بهبود سرماخوردگي مؤثرتر است، زيرا طبق يك بررسي، ميزان سرماخوردگي در افرادي كه 4 بار در روز اين اسپري را بكار برده بودند 74 درصد كم شده بود، در صورتيكه با مصرف قرص  روي 42 تا 53 درصد كاهش يافته بود.

 پروپيول :

پروپيول ماده صمغي است كه توسط حشرات از جوانه هاي برگي شكل و پوست درختان جمع آوري مي شود خصوصاً از درختان صنوبر و كاج. عصاره پروپيول مي تواند در پيشگيري و كوتاه كردن مدت سرماخوردگي مؤثر باشد.

مطالعات باليني نشان داد، عصاره پروپيول عفونت دستگاه تنفسي فوقاني را در كودكان كاهش مي دهد.

توليدكنندگان اين محصول توصيه مي كنند، فرآورده هاي خوراكي پروپيول به ميزان 500 ميلي گرم، يك يا دوبار درروز مصرف شوند.

کم خوني ناشي از فقر آهن

کم خوني

کم خوني وضعيتي است که درآن ، تعداد يا اندازه  گلوبولهاي قرمز  يا مقدارهموگلوبين موجود درخون کاهش يافته و تبادل اکسيژن و دي اکسيد کربن بين خون و سلول ها دچار اختلال مي شود . از علل ايجاد کننده کم خوني مي توان کمبودهاي تغذيه اي ، خون ريزي ، ناهنجاري هاي ژنتيکي ، بيماريهاي مزمن  يا مسموميت هاي دارويي را نام برد . منظور از کم خوني هاي تغذيه اي ، کم خوني هايي است که در اثر دريافت کم  مواد مغذي ايجاد مي شوند .

از مهم ترين مواد غذايي جهت خون سازي ، که کمبود آن در خون بدن موجب بروز کم خوني مي شود مي توان به آهن ، ويتامين B12 و اسيد فوليک اشاره کرد که از بين آنها کم خوني ناشي از فقر آهن يکي از شايع ترين نوع کم خوني تغذيه اي است .

کم خوني ناشي از فقر آهن

فقرآهن يکي از شايع ترين اختلالات تغذيه اي در کشور هاي در حال توسعه و مهمترين نوع کم خوني تغذيه اي در کودکان و زنان ، در سنين باروري است که با ايجاد گلبول هاي قرمز کوچک و کاهش ميزان هموگلوبين مشخص مي شود . اگر چه پيامدهاي اقتصادي و اجتماعي کم خوني فقرآهن به صورت کمّي محاسبه نشده ولي لازم است به اين نکته توجه شود که اين بيماري سبب اتلاف منابع و مراقبت هاي بهداشتي ، کاهش بهره وري در اثرافزايش ميزان مرگ و مير ، ابتلا به بيماري در مادران و کودکان و بالاخره کاهش ظرفيت جسمي و رواني در بخش بزرگي از جامعه مي شود .

ميزان نياز به آهن

ميزان نياز به آهن براساس سن ، جنس و وضعيت فيزيولوژيکي افراد متفاوت است . مثلاً زنان باردار به علت افزايش حجم خون ، رشد جنين و جفت ، و ساير بافتها به آهن بيشتري نياز دارند . به همين دليل بيش از سايرين در معرض خطر کم خوني قرار دارند . در شير خواران - در صورت سلامت مادر-  ، ميزان آهن موجود در شير مادر براي  4- 6 ماه اول زندگي کافي است ولي در مورد نوزاداني که با وزن کم متولد مي شوند ذخايرآهن کم بوده و بايد بعد از 3 ماهگي آهن اضافي به صورت قطره  خوراکي خورانده شود . همچنين بستن پيش از موقع بند ناف نيز به دليل اينکه نوزاد را از يک سوم کل خونش محروم مي کند خطر فقر آهن را افزايش مي دهد .

دلايل فقر آهن

دلايل گوناگوني براي فقر آهن وجود دارد که از آن جمله مي توان به علل زير اشاره کرد :

1 – دريافت نا کافي آهن به دليل رژيم غذايي مورد استفاده اي که در آن آهن کمي وجود دارد ، مانند بعضي از رژيم هاي گياه خواري .

2 – جذب ناکافي آهن در اثر اسهال ، کاهش ترشح اسيد معده ، مشکلات گوارشي يا تداخلات داروئي ( داروهايي مثل کلستيدامين ، سايمتيدين ، پانکراتين ، رانيتيدين و تتراسايکلين. )

3 – افزايش نياز به آهن براي افزايش حجم خون در دوران نوزادي ، نوجواني ، بارداري و شير دهي .

4 – خون ريزي زياد در دوران عادت ماهانه ، در اثر جراحات و  ناشي از هموروئيد ، بيماري هاي بدخيم يا انگل ها .

 کمبود آهن در مردان بزرگسال معمولاً در اثر از دست دادن خون است .

علائم کم خوني ناشي از فقر آهن

بعضي از علائم کم خوني آهن عبارتند از :

1 – رنگ پريدگي زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم

2 – خستگي زود رس

3 – بي تفاوتي

4 – سرگيجه و سردرد

5 – خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست ها و پاها

6 – حالت تهوع

7 – در کم خوني هاي شديد گود شدن روي ناخن

درمان کم خوني ناشي از فقر آهن

براي درمان کم خوني چند روش وجود دارد که بهترين و کم خطرترين آنها استفاده مي شود ؛  بهترين و کم خطرترين راه استفاده از مکمل هاي خوراکي است . درمان با نمک هاي ساده آهن ، چون سولفات فرو خوراکي ، کاملاً موثر بوده و به شکل قرص ، کپسول يا مايع است که  مصرف آن ها بايد تا چند ماه ادامه يابد .

چنانچه اين قرص ها با معده  خالي مصرف شوند ، جذب آنها بهتر و بيشتر صورت مي گيرد ولي در اين حالت سبب تحريک معده و بروز مشکلات گوارشي خواهند شد .

عوارض گوارشي ، ناشي از مصرف آهن نظير تهوع ، دل پيچه ، سوزش قلب ، اسهال يا يبوست را مي توان به حداقل رساند ؛ به شرطي که آهن را به ميزان کم مصرف کرده و به تدريج به ميزان آن افزود  تا به حد مورد نياز بدن برسد. بهتر است قرص آهن ،  آخر شب قبل از خواب استفاده شود تا عوارض ناشي از آن کاهش يابد.

ويتامين  Cجذب آهن را افزايش مي دهد . به همين دليل معمولاً مصرف ويتامينC  به همراه آهن پيشنهاد مي گردد . البته علاوه بر درمان دارويي بايد به ميزان آهن قابل جذب در غذا نيز توجه کرد.

جذب آهن غذا ، اغلب تحت تأثير شکل آهن موجود در آن مي باشد. آهن موجود در پروتئين هاي حيواني مانند گوشت گاو، ماهي و پرندگان ( آهن هِم) بيشتر جذب مي شود در حاليکه جذب آهن پروتئين هاي گياهي مانند سبزي ها و ميوه ها ( آهن غير هم)  کم تر مي باشد.

بايد توجه داشت که ويتامين C جذب آهن سبزي ها و ميوه ها( آهن غيرهم) را بيشتر مي کند. مصرف چاي همراه يا بلافاصله بعد ازغذا نيز مي تواند جذب آهن را تا 50 درصد کاهش دهد.

منابع غذايي آهن دار

منابع غذاي آهن دارعبارتند از جگر، قلوه ، گوشت قرمز، ماهي، زرده تخم مرغ ، سبزي هاي داراي برگ سبز تيره مانند جعفري ، اسفناج و حبوبات ؛ مثل عدس و لوبيا، هم چنين ميوه هاي خشک ( برگه ها) به خصوص برگه زرد آلو و دانه هاي روغني.

عوامل افزايش دهنده جذب آهن و منابع غذايي  آنها

1. اسيد سيتريک و اسيد اسکوربيک ( ويتامينC) که درآلو، خربزه، ريواس، انبه، گلابي، طالبي، گل کلم، سبزي ها ، آب پرتقال، ليمو شيرين ، ليمو ترش، سيب و آناناس وجود دارند، مي توانند عوامل افزايش دهنده جذب آهن در بدن باشند-.

2. اسيد ماليک و اسيد تارتاريک که در هويج ، سيب زميني، چغندر، کدو تنبل ، گوجه فرنگي، کلم پيچ و شلغم موجود است ، سبب افزايش جذب آهن مي شود.

3. محصولات تخميري مثل سس سويا نيز در اين دسته از عوامل گنجانده مي شوند.

توصيه هاي زير را به کار بنديد :

1. استفاده از غذاهايي که غني از آهن مي باشند.

2. فاده از منابع غذايي حاوي ويتامين در هر وعده غذايي ، جهت جذب بهتر آهن ( مثل پرتقال، گريپ فروت، کوجه فرنگي، کلم، توت فرنگي، فلفل سبزو ليمو ترش)

3. اندن گوشت قرمز، ماهي يا مرغ در برنامه غذايي .

4. پرهيز از مصرف چاي و قهوه همراه يا بلافاصله بعد از غذا

5. برطرف کردن مشکلات گوارشي و يبوست

6. تصحيح عادات غذائي غلط ( مثل مصرف مواد غير خوراکي مانند خاک ، يخ )

7. مشاوره با پزشک و متخصص تغذيه جهت پيش گيري به موقع و يا بهبود کم خوني

8. استفاده از نان هايي که از خمير ورآمده تهيه شده اند

9. استفاده از خشکبار مثل توت خشک ، برگه آلو، انجير خشک و کشمش که منابع خوني از آهن هستند.

10. استفاده ازغلات و حبوبات جوانه زده .

11. شست وشو و ضد عفوني کردن سبزي هايي که استفاده مي کنيد.

12. شستن کامل دست ها با آب و صابون ، قبل از تهيه مصرف غذا و پس ازهر باراجابت مزاج .

13. مصرف روزانه يک قرص آهن از پايان ماه چهارم بارداري تا سه ماه پس از زايمان در زنان باردار.

14. مصرف قطره آهن هم زمان با شروع تغذيه تکميلي تا پايان 2 سالگي در کودکان .

" آشپزي ويژه "

سالاد شاهي آبي ( براي افراد کم خون )

مواد لازم

اين سالاد مملوازويتامين هاي B ,C,K و هم چنين سرشارازاملاح معدني وآهن است.بنابراين افراد کم خون ياAnemic  مي توانند از اين سالاد خوش مزه بهره هاي بسياري ببرند .

اگر شاهي آبي در دسترس نبود مي توانيد از اسفناج تازه خام استفاده کنيد.

طرز تهيه

سيب زميني استانبولي را در آب جوش بپزيد و سعي کنيد در موقع پوست کردن آن را يک اندازه و يک شکل در آوريد. وقتي سيب زميني را آب پز کرديد بگذاريد تا خنک شود.

شاهي آبي  يا اسفناج را پاک نموده و بشوييد . وقتي خشک شد آنها را مانند کاهو خرد کنيد و کنار بگذاريد.

سپس در ظرفي جداگانه ، شاهي آبي يا اسفناج را با گوجه فرنگي ، سيب زميني، لوبياي قرمزپخته ، مغز تخمه و کنجد بود داده با هم مخلوط کنيد.

براي سس سالاد از يک شيشه خالي دردار استفاده کنيد . پنيرخامه اي ، سرکه ، شکر ( يا عسل ) را در آن بريزيد ، درِ شيشه را محکم ببنديد و خوب تکان دهيد . سپس کمي نمک و فلفل به آن بيفزاييد و دوباره خوب تکان دهيد . مي توانيد کمي ماست نيز به آن اضافه کنيد . سس را روي سالاد بريزيد ، به مدت 10 دقيقه در يخچال بگذاريد و سپس ميل کنيد.

براي خاصيت بيش تر اين سالاد ، جوانه ماش  ، جوانه شبدر و حتي عدسي پخته به آن بيفزاييد

غذاهاي مفيد در ناراحتي هاي پوستي

ضخامت پوست در نواحي مختلف بدن از 5/1 تا 4 ميليمتر متغير است. پوست بزرگ ترين اندام است؛ قادر به ترميم خودش مي باشد، و به گرما، نور و لامسه از طريق پايانه هاي اعصاب و عروق خوني اي كه در لايه داخلي اش قرار دارد، حساسيت نشان مي دهد. ظاهر پوست براساس سلامت جسم و روح فرد متغير است و مي تواند بيانگر علائم بسياري از بيماري ها باشد.

رژيم غذايي و پوست

پژوهش ها در مورد پوست نشان داده است كه رژيم غذايي مي تواند نقش عمده اي در حفظ سلامت پوست بازي كند. مواد خاصي در غذا وجود دارد كه پوست را از تخريب اشعه خورشيد محافظت مي كند، تا جايي كه حتي بيماري پسوريازيس( نوعي بيماري پوستي) با افزايش دريافت اسيدهاي چرب ضروري بهتر مي شود. كمبود بعضي از مواد مغذي مي تواند باعث خشكي پوست و اختلال در بهبود زخم ها شود. هم چنين عدم تحمل غذايي ممكن است منجر به اگزما شود كه در اين حالت، غذايي كه تحمل نمي شود بايد از رژيم غذايي حذف شود.

چگونگي مراقبت از پوست

پوست بايد تميز نگه داشته شود. پاك كردن منظم پوست باعث بهبود جريان خون مي شود و مرطوب كردن آن به حفظ پوست در برابر آلودگي و دهيدراتاسيون( كم آبي) كمك مي كند. مصرف كرم هاي ضدآفتاب و پوشاندن پوست در برابر نورآفتاب خطر پيشرفت سرطان پوست را به ويژه در افرادي كه پوست روشن دارند، كاهش مي دهد.

غذاهاي درمانگر

آواكادو: حاوي موادمغذي است كه به حفظ ساختار پوست و بهبود زخم ها كمك مي كند. همچنين براي درمان جوش غرور جواني، آفتاب سوختگي و تب خال مؤثر است. مهم ترين مواد مغذي آن ويتامين E و روغن حاوي اسيدهاي چرب با يك باند دوگانه مي باشد.

گوشت قرمز: حاوي مواد مغذي است كه به كاهش التهاب كمك مي كند و باعث بهبود زخم ها مي شود.

همچنين براي سوختگي و رنگ پريدگي پوست( ناشي از كم خوني) مفيد مي باشد. مهم ترين مواد مغذي موجود در گوشت قرمز، پروتئين و آهن است.

تخم آفتاب گردان: به بهبود پوست هايي كه خشن، خشك و پوسته پوسته مي شوند، كمك مي كند و براي اگزما، پوست كم آب و زخم هاي خشك مفيد است. مهم ترين موادمغذي آن، اسيدهاي چرب اُمگا 6 و ويتامين E و روي مي باشد.

مركبات ترش: در ترميم بريدگي ها، خراشيدگي ها و حفظ ساختار كلاژن( پروتئين مسئول نرمي، صاف و هموار بودن پوست) مفيد است و باعث بهبود پوست آسيب ديده، پوست فرونشسته ، چين و چروك شده و پير مي شود. مهم ترين ماده مغذي مركبات ويتامين C است.

سيب زميني شيرين: به بهبود زخم ها و از بين رفتن جاي زخم كمك مي كند و پوست را در برابر آفتاب سوختگي حفظ مي كند و براي درمان جوش غرور جواني و بريدگي مفيد است. مواد مغذي سيب زميني شيرين بتاكاروتن، ويتامين C و E مي باشد.

گوشت بوقلمون: حاوي اسيدهاي آمينه اي است كه رشد ويروس ها را كاهش مي دهد. ميزان حساسيت زايي خيلي پايين آن براي افرادي كه رژيم هاي غذايي انحصاري دارند، مفيد است. اين گوشت همچنين براي بهبود زخم ها، سوختگي، تب خال و اگزما مفيد است. مهم ترين ماده مغذي آن انواع اسيدآمينه از جمله اسيدآمينه ليزين است.

انواع ماهي: محتوي اسيدهاي چربي هستند كه التهاب را كاهش مي دهند و خاصيت ضد آبي پوست را بهبود مي بخشند. مصرف ماهي براي بعضي از انواع خشكي پوست، پسوريازيس و التهاب ها مفيد است. مهم ترين مواد مغذي آن اسيدهاي چرب امگا 3 مي باشد.

زغال اخته: غني از آنتي اكسيدان هايي است كه به تقويت مويرگ هاي خوني و فيبرهاي كلاژن كمك مي كند. اين ماده براي پوست آفتاب سوخته و فرآيند پيري مفيد است. مهم ترين ماده مغذي زغال اخته آنتوسيانيدرين است.

غذاهاي مفيد ديگر

دانه كتان( بزرك): به حفظ رطوبت، هموار و نرم بودن پوست، و كاهش التهاب كمك مي كند و براي بيماري پسوريازيس و خشكي پوست نيز مفيد است. مهم ترين مواد مغذي آن اسيدهاي چرب امگا 3 و 6 و ويتامين E است.

هويج: باعث حفاظت در برابر اشعه ماوراء بنفش خورشيد مي شود و به محو شدن جاي زخم كمك مي كند و براي درمان جوش غرور جواني، بريدگي، خراشيدگي و آسيب هاي ناشي از خورشيد مفيد است. مهم ترين ماده مغذي آن بتاكاروتن است.

جگر: محتوي موادمغذي اي است كه به بهبود و نوسازي پوست كمك مي كند و براي پسوريازيس، بهبود زخم و محو شدن جاي جوش غرور جواني مفيد است، و مهم ترين ماده مغذي آن ويتامين A است.

غذاهايي كه مصرف آن ها بايد محدود شود

قهوه: كافئين موجود در قهوه مدر( ادرارآور) است. نوشيدن مقادير زياد قهوه به صورت منظم، باعث كم آبي مي شود كه تظاهرات آن روي پوست، به صورت خشكي و عدم انعطاف پذيري آن است.

آكنه و تغذيه

اين بيماري، بيشتر در آقايان مشاهده مي شود. دليل اصلي آكنه، افزايش ترشح مواد چرب از غدد مترشحه چربي در پوست و بسته شدن مجراي ترشح مواد چرب و نيز رشد باكتري هاست. شيوع آكنه در طي دوران بلوغ مي باشد و با افزايش سن كمتر مي شود؛ البته، دليل قطعي اين بيماري مشخص نيست، بعضي از پزشكان مصرف مواد آرايشي؛ عدم رعايت بهداشت فردي و وجود بعضي از محدوديت ها در رژيم غذايي افراد را در اين امر دخيل مي دانند.

نشانه هاي بيماري

علائم آكنه مي تواند از ضعيف تا شديد متغير باشد. بيشتر افراد مبتلا به آكنه، دچار لكه هاي قرمز همراه با چرك مي شوند كه به طور معمول روي صورت و در بعضي موارد روي شانه ها و پشت افراد مشاهده مي شود. ناحيه متورم پوست مي تواند سرسفيد يا سرسياه باشد. بعد از اين كه تورم فروكش كرد، ناحيه رنگي به جا مي ماند و البته تركيب اين علائم منجر به وجود آمدن ظاهر كلي آكنه مي شود.

غذاهاي مفيد

تعداد كمي از متخصصان پوست عقيده دارند كه رژيم غذايي نمي تواند بر آكنه اثر بگذارد؛ اما متخصصين تغذيه زبده و داراي تجربه كافي و نيز پزشكان طب جايگزيني، در اين زمينه موفقيت هاي چشم گيري با رويكرد رژيم غذايي به دست آورده اند.

* به نظر مي رسد كه كمبود روي در رژيم غذايي، در التهاب و تورم پوست و تأخير در بهبود زخم و شرايط بروز آكنه نقش داشته باشد.

* جگر در برگيرنده مقادير بالاي ويتامين A است كه به كاهش جاي زخم كمك مي كند. هويج و سيب زميني شيرين حاوي بتاكاروتن است كه به ويتامين A تبديل مي شود. دريافت كافي بتاكاروتن براي آكنه مفيد است.

* غلات سبوس دار نيز حاوي كروم است كه به كاهش عفونت پوست كمك مي كند.

* تخم بزرك، كنجد، ذرت بو داده و آفتاب گردان محتوي اسيدهاي چرب ضروري مورد نياز براي بهبود پوست هستند. مي توان مواد فوق را با هم چرخ كرد و در يخچال نگه داري نمود و با ماست، ميوه ها، سوپ ها و غلات مصرف كرد.

* همچنين توت ها، مركبات، فلفل و انبه منابع غني ويتامين C هستند كه براي سلامت سيستم ايمني و مقابله با عفونت هاي باكتريايي مورد نيازاند.

 * آواكادو و جوانه گندم محتوي ويتامين E است كه به ساختار پوست و سلامت آن كمك مي كند.

* سير، پياز و تخم مرغ حاوي سولفور است كه به رهايي از آكنه كمك مي كند.

* روغن پامچال محتوي گاما لينولئيك اسيد است كه به ايجاد پوست تازه كمك كرده و آن را نرم و قابل ارتجاع نگه مي دارد.

غذاهايي كه بايد از خوردن آنها پرهيز كرد:

* جلبك هاي دريايي كه حاوي مقادير بالاي يد است، در بعضي موارد باعث بدتر شدن آكنه مي شود.

* براي بيشتر نوجوانان، داشتن پوستي سالم و درخشان يك اولويت محسوب مي شود. شواهد علمي مبني بر اثر شكلات و شيريني هاي خامه اي بر روي پوست و ايجاد آكنه وجود ندارد.

* تحقيقات نشان داده است كه رژيم غذايي غني از چربي هاي ضروري كه بيشتر در مغزها، دانه ها و ماهي هاي روغني يافت مي شود، مي تواند در حفظ سلامت پوست نقش داشته باشد.

* عادات غذايي بد مي تواند در كيفيت پوست و مو تأثير بگذارد.

* بعضي از گياه شناسان توصيه مي كنند كه ماليدن مخلوط روغن درختچه چاي و برگهاي كلم و سيرتازه بر روي پوست مبتلا به آكنه مي تواند مفيد واقع شود

دريافت کم ويتامين هاي گروه B به خصوص B6، بيوتين، اينوزيتول و اسيد فوليک و املاحي مانند گوگرد، منيزيم و روي باعث ريزش مو مي شود.

ويتامين هاي گروه B به خصوص B5 ( اسيد پانتوتنيک) و B3 ( نياسين) نقش مهمي در رويش مو دارند. در آزمايشات حيواني نشان داده شده که اسيدهاي آمينه در ضخامت مو موثر هستند. بعنوان مثال دريافت کم منيزيم در موش هاي آزمايشگاهي باعث ريزش موي زيادي در آنها شد. کمبود بعضي ويتامين هاي گروه B مثل بيوتين و اينوزيتول نيز باعث ريزش مو مي شود.

البته اين کمبودها را مي توان با تغذيه صحيح و مناسب جبران کرد.

دريافت مکمل هاي ويتاميني در بعضي موارد باعث رشد مو شده است. مرداني که دچار کمبود B6 هستند اغلب دچار ريزش مو مي شوند. حتي کمبود اسيد فوليک باعث طاسي بعضي مردان مي شود. مطالعات حيواني نشان داده دريافت طبيعي و نرمال اين ويتامين ها باعث مي شود موها به وضعيت قبلي خود برگردند.

دريافت دوز بالاي ويتامين A ( صد هزار واحد بين المللي در روز ) براي يک مدت طولاني، باعث ريزش مو مي شود ، ولي قطع دريافت آن مشکل را حل مي کند.

بطور کلي اگر کمبود يک ماده مغذي باعث ريزش مو شود، با دريافت مقدار کافي و لازم آن مي توان مشکل را برطرف کرد.

در زير نام تعدادي از مکمل ها و مقدار مصرف آنها را براي شما آورده ايم.

*تذکر : مصرف اين داروها و مکمل ها بايد با توصيه و مشورت پزشک باشد و از مصرف خودسرانه آنها جداً خودداري کنيد ، زيرا ممکن است براي شما مشکل ساز شود.

اسيدهاي چرب ضروري :

اسيدهاي چرب ضروري ( روغن بذرکتان، روغن ماهي و روغن گل پامچال منابع خوبي هستند) حالت مو را خوب مي کنند و از خشکي و شکنندگي آن جلوگيري مي کنند.

مقدار مصرف : 500 ميلي گرم در روز

* توجه : اين مکمل را به کودکان ندهيد.

ويتامين هاي گروه B :

اين گروه ويتامين ها نقش مهمي در حفظ سلامتي و رشد مو دارند. مواد غذايي غني از ويتامين هاي گروه B شامل: حبوبات ( مثل لوبيا و نخود )، هويج، گل کلم، سويا، مخمر خوراکي، سبوس غلات، آجيل و تخم مرغ است.

براي تأثير بيشتر، غير از منابع غذايي ويتامين هاي گروه B از مکمل هاي آنها (مثل شربت B- کمپلکس ) نيز استفاده کنيد.

ويتامين B3 ( نياسين) : سه بار در روز و هر بار 50 ميلي گرم.

ويتامين B5( اسيد پانتوتنيک) : سه بار در روز و هر بار 100 ميلي گرم.

ويتامين B6 ( پيريدوکسين) : سه بار در روز و هر بار 50 ميلي گرم.

بيوتين

در حفظ سلامتي پوست و مو تأثير بسياري دارد و حتي مي تواند از ريزش مو در آقايان جلوگيري کند. موادغذايي غني از بيوتين را به مقدار زياد مصرف کنيد يا مکمل خوراکي آن را بخوريد.

منابع غذايي بيوتين شامل: مخمر، برنج قهوه اي، نخودسبز، عدس، جو، سويا، دانه آفتابگردان و گردو است.

مقدار مصرف : سه بار در روز و هر بار 50 ميلي گرم.

اينوزيتول

براي رشد مو ضروري است.

مقدار مصرف : دو بار در روز و هر بار 100 ميلي گرم.

ويتامين C

ويتامين C جريان خون را در پوست سر بهبود مي بخشد و از ديواره مويرگ هاي خوني که خون را به فوليکول هاي مو مي رسانند، حفاظت مي کند.

مقدار مصرف : 3000 تا 10000 ميلي گرم در روز.

ويتامين E

دريافت اکسيژن را افزايش مي دهد و باعث گردش بهتر خون در پوست سر مي شود. سلامتي و رشد مو را بهبود مي بخشد.

ويتامين E بعنوان يک آنتي اکسيدان نقش مهمي در سيستم ايمني بدن ايفا مي کند.

از آنجايي که سلامتي موها با سلامتي سيستم ايمني مرتبط است، مي توان گفت ويتامين E با تقويت ايمني بدن، رشد موها را افزايش مي دهد.

مقدار مصرف : ابتدا با 400 واحد بين المللي (IU) در روز شروع کنيد و کم کم آن را به 800 تا 1000 واحد بين المللي در روز برسانيد. واحد بين المللي مثل ميلي گرم، يکي از واحدهاي اندازه گيري است.

روي

با تقويت ايمني بدن، رشد موها را تحريک مي کند.

مقدار مصرف : 50 تا 100 ميلي گرم در روز . بيشتر از اين مقدار مصرف نکنيد.

ساير مواد مغذي

کوآنزيم Q10 :

کوآنزيم Q10 گردش جريان خون را در سر بهبود مي بخشد. مقدار اکسيژن بافت ها را افزايش مي دهد. همچنين براي حفظ سلامتي قلب بسيار مهم است. 60 ميلي گرم در روز مصرف کنيد.

L- سيتئين و L- متيونين :

دو اسيدامينه اي که حالت، کيفيت و رشد موها را بهبود مي بخشند و از ريزش مو جلوگيري مي کنند.

مقدار مصرف : 500 ميلي گرم دو بار در روز و با معده خالي .

منبع : WWW.HOLISTIC-ONLINE.COM/REMEDIES/HAIR/HAIR_LOSS-NUTRITION.HTM

بعضي از مواد مغذي مي توانند متابوليسم سلولي را که زمينه ساز التهابات مزمن است، تعديل نمايند. اين مواد مانند داروها باعث کاهش سريع درد نمي شوند، بلکه بعد از هفته ها يا ماه ها اثرات خود را نشان مي دهند. همچنين مشابه داروهاي ضدالتهاب غيراستروئيدي بر روي مکانيسم هاي التهابي بدن عمل مي کنند. گوشت قرمز باعث افزايش دردهاي مزمن کمر شده و نيز اسيد اوريک حاصل از آن نيز در ايجاد درد مفاصل دخالت دارد.

گوشت قرمز براي کمردرد مضر است ، ولي ماهي ، روغن ماهي ، آجيل و دانه هاي خوراکي مثل بادام و گردو و بادام زميني ، سويا و ساير حبوبات ، سيب زميني و غذاهاي تهيه شده از جو براي کاهش درد کمر مفيد هستند.

بدن انسان از اسيد آراشيدونيک ( نوعي اسيد چرب اشباع ) موجود در چربي حيواني براي ساخت پروستاگلندين هاي نوع 2 استفاده مي کند که مواد شبه هورموني هستند و باعث افزايش التهابات مي شوند. سبزيجاتي مانند سيب زميني ، سويا و ساير حبوبات و ماهي هاي آب هاي سرد بايد به عنوان منبع مهم پروتئيني جانشين گوشت هاي حيواني شوند.

مغزها و دانه ها منابع عالي ديگري از پروتئين هستند. روغن اين مغزها و دانه ها مانند روغن ماهي ، محتوي اسيدهاي چرب ضروري است و بدن انسان قابليت تبديل آن ها به موادي به نام پروستاگلندين هاي نوع 1 و 3 را دارد. اين مواد از منابع گياهي هم مشتق مي شوند.

بادام ، بادام زميني و گردو هم بسيار مفيد مي باشند؛ زيرا محتوي منيزيم هستند و منيزيم نه تنها در ساختمان استخوان ها و غضروف ها به کار مي رود ، بلکه در نگهداري کشش عضلات هم مؤثر هستند. کمردرد اغلب نتيجه کشش ضعيف عضلات شکمي است.

برنامه غذايي روزانه ما بايد از نظر ميوه ها ، سبزيجات خام و غلات سبوس دار کامل باشد تا مواد مغذي لازم را براي نگهداري استخوان ها ، سيستم عصبي و عضلاني که تقويت کننده قسمت پشتي بدن است، تأمين نمايد.غذاهاي تهيه شده از جو يا پوره آن ، بهتر است در هر صبحانه خورده شوند. اين غذاها منبع عالي از سيلسيم هستند که براي تقويت و ساخت استخوان ها لازم است و نيز حاوي ويتامين هاي گروه B مي باشند که براي سلامتي سيستم اعصاب و عضلات مفيدند.

مکمل هاي تغذيه اي

کلسيم و منيزيم براي استخوان ها و همچنين براي کاهش اسپاسم عضلاني مؤثر هستند. وجود سيلسيم در ساختمان استخوان ها نيز ضروري است. بيوفلاوونوئيدها و ويتامين هاي E و C براي نگهداري بافت پيوندي و نيز کاهش خطرات ناشي از آسيب ها مفيد مي باشند. ويتامين C در مواردي که اسيد معده ترشح کمي دارد و در نتيجه کلسيم کمتري از غذا جذب مي شود، کمک کننده است. اگر منشاء درد کمر ، اسپاسم عضلاني يا مربوط به عصب سياتيک باشد ، در اين موارد روغن پامچال يکي از منابع عالي در کاهش التهابات خواهد بود.

مقدار توصيه شده روزانه مکمل ها براي کاهش درد

- کلسيم 100 ميلي گرم

- منيزيم 500 ميلي گرم ( اگر مشکل کليوي داريد ، قبل از مصرف اين مقدار منيزيم با پزشک خود مشورت نماييد)

- ويتامين E به همراه توکوفرول ها 400 تا 800 واحد بين الملل.

آنتي اکسيدان ها

با بروز يک واکنش التهابي در بدن ، مواد مضري به نام راديکال هاي آزاد ايجاد مي شوند. راديکال هاي آزاد موجب آسيب به بافت ها ، افزايش التهابات و عود مجدد درد مي شوند. وجود مقادير زياد آنتي اکسيدان ها در بدن با مبارزه بر عليه راديکال هاي آزاد ، باعث کاهش درد و التهاب مي شوند.

ويتامين C

ويتامين C يکي از مهم ترين آنتي اکسيدان ها به شمار مي رود که مي تواند در بهبود زخم ها و آسيب هاي اسکلتي و عضلاني و نيز دردهاي مزمن مؤثر باشد.

مقدار توصيه شده حداکثر 2000 تا 3000 ميلي گرم در روز است.

بيوفلاوونوئيدها

مانند کورستين و کاتچين بايد به همراه ويتامين C مصرف شوند که داراي اثرات آنتي اکسيداني بوده و همچنين قابليت نفوذپذيري مويرگ ها را مي کاهند که اين امر منجر به کاهش التهابات و ورم مفاصل مي شود.

ويتامين E

اين ويتامين خاصيت ضدالتهابي و تقويت سيستم ايمني را بر عهده دارد. مقدار توصيه شده آن تا 800 واحد بين المللي در روز است.

روي، مس و منگنز

به عنوان کوفاکتور براي فعاليت آنزيم سوپر اکسيد دسموتاز (SOD) عمل مي کنند. بدن به طور طبيعي اين آنزيم ضدالتهابي را توليد مي نمايد. عمل (SOD) به عنوان يک عامل ضد التهابي ضعيف است. (SOD) موجود در بدن به همراه منگنز ، روي و مس اثرات آنتي اکسيداني را تقويت مي نمايد.

مقادير توصيه شده :

مس 2 ميلي گرم دو بار در روز

روي 30 ميلي گرم دو بار در روز

منگنز 50 ميلي گرم دو بار در روز

روي و منگنز مستقيماً اعمال آنتي اکسيداني دارند. روي اضافي مي تواند باعث کمبود مس و همچنين کاهش عملکرد سيستم ايمني بدن شود. به همين دليل نبايد روزانه بيش از 90 ميلي گرم روي مصرف شود.

کاروتنوئيدها

گروهي از آنتي اکسيدان ها به شمار مي روند که بدن مي تواند ويتامين A را از آنها توليد نمايد. ويتامين A به عنوان يک ماده مغذي براي تقويت سيستم ايمني عمل مي کند. همچنين براي تجديد بافت ها نيز ضروري مي باشد.

مقدار توصيه شده 25000 واحد بين المللي در روز است.

ويتامين A

اين ويتامين به عنوان کمک کننده در بازسازي و تجديد سلول هاست.

مقدار توصيه شده 10000 واحد بين المللي در روز است.

اسيدهاي چرب ضروري(*EFA)

شامل EPA ( ايکوزاپنتانوئيک اسيد ) و GLA ( گاما لينولنيک اسيد ) و لينولنيک اسيد مي باشد. اين گروه مواد براي درمان آرتريت ( التهاب ) ، به ويژه آرتريت روماتوئيد ( التهاب مفاصل ) به کار مي رود. اين اسيدهاي چرب التهابات حاصل از پروستاگلندين هاي را کاهش مي دهند. لينولنيک اسيد در تخم مرغ ، کتان و ماهي ها مثل ماهي تون ، سالمون ، شاه ماهي، ماکرل، قزل آلا، ساردين و نيز جگر ماهي يافت مي شود. GLA در منابع گياهي مانند روغن پامچال و روغن دانه توت سياه يافت مي گردد.

روغن ماهي

منبع مهم EPA يا ايکوزاپنتانوئيک اسيد و نيز اسيدهاي چرب امگا 3 است که اثراتي مشابه GLA دارد. ميزان توصيه شده 2 تا 3 کپسول 1000 تا 1700 ميلي گرمي، سه بار در روز است.

روغن تخم کتان نيز به عنوان يک منبع گياهي، براي جانشين شدن روغن ماهي مفيد است.

ويتامين B6

اين ويتامين در کاهش دردهاي عصبي و دردي که علت آن گرفتگي اعصاب است ، مؤثر است. اين ويتامين ممکن است به کاهش علائم آرتريت نيز کمک کند.

مقدار دوز توصيه شده 50 تا 200 ميلي گرم در روز است.

دوزهاي بالاي ويتامين B6 ممکن است اثرات جانبي مسموميت عصبي ايجاد نمايد، به خصوص زماني که به تنهايي و بدون مصرف ساير ويتامين هاي گروه B و منيزيم مصرف شود.

گلوکز آمين سولفات

اين ماده به صورت طبيعي در غضروف مفاصل موجود بوده و براي درمان آرتريت و عوارض مربوط به مهره هاي بدني به کار مي رود.

مقدار توصيه شده 500 تا 1000 ميلي گرم ، دو تا سه بار در روز است.

* ESSENTIAL FATTY ACIDS

شکل ظاهري ناخن هايتان چقدر برايتان مهم است؟ شکل ناخن ها مي توانند بازگو کننده مطالب زيادي در مورد وضعيت تغذيه ي فرد باشند. همانند سلامتي استخوان، سلامت ناخن نيز به تغذيه ي مناسب بستگي دارد. ناخن هاي شکننده با کمبود کلسيم، روي، آهن و انبا شتگي بيش از حد سلنيوم ارتباط دارند و کندي رشد ناخن مي تواند به دليل سوء تغذيه کلي باشد.

اثر بيوتين بر روي ناخن هاي شکننده

در افرادي که دچار سوء تغذيه نيستند تاکنون سودمندي يک ماده ي مغذي يعني بيوتين که بخشي ازويتامين B – کمپلکس است، براي سلامتي ناخن به اثبات رسيده است. پژوهشگران مطالعه اي را برروي افرادي که مصرف بيوتين آنها ظاهراً طبيعي بود (28 تا 42 ميکروگرم در روز)انجام دادند ومتوجه شدند افرادي که ناخن هاي نازک،شکننده وشکسته شده داشتند وقتي به مقدار 5/2 ميلي گرم (2500 ميکروگرم) يا تقريباً 70 برابر مقدار متوسط نياز روزانه بيوتين مصرف مي کردند ، ضخامت ناخن هايشان 25 درصد افزايش مي يافت. دليل ضخامت ناخن هم اين است که، بيوتين به داخل ماتريکس ناخن جذب مي شود و در آنجا به اصلاح ناخن هاي شکننده کمک مي کند. (ماتريکس بخشي از ناخن است که در انگشت جاسازي شده است و سلول هاي ناخن در آن جا توليد مي شود).

به بيماران مبتلا به سستي ناخن مکمل هاي بيوتين تجويزمي شود. مقدار بيوتين استفاده شده در بررسي پژوهشگران خيلي زياد است. در حالي که بيوتين يکي از بي خطرترين مواد مغذي است اما اين دوز را فقط زير نظر پزشک مي توان مصرف کرد. زرده ي تخم مرغ، آرد سويا، غلات و قارچ از جمله منابع غني بيوتين مي باشند. کلم برگ، عدس و شير نيز تا حدي حاوي بيوتين مي باشند.

مواد غذايي موثر در پوسيدگي دندان و جلوگيري از آن

پوسيدگى دندان يکى از رايج ترين بيمارى هاى عفونى است و بر اساس گزارشات ارائه شده 5 برابر رايج تر از بيماري آسم است.

بررسى پوسيدگى دندان ها نشان مى دهد که بچه هايى که والدين آنها حداقل تا ليسانس تحصيل کرده اند، کمتر از بچه هايى که والدين آنها کمتر از ليسانس هستند به پوسيدگى دندان ها مبتلا هستند.

ايجاد پوسيدگى به عواملى چون ترکيبات مينا و عاج دندان، محل قرارگيرى دندان ها، ترکيبات و ميزان ترشح بزاق و وجود شيارها و حفرات در تاج دندان بستگى دارد.

بزاق هاى آلکالوئيدى اثر پيشگيرانه دارند. به همان ميزان که بزاق اسيدى موجب افزايش خطر پوسيدگى مى شود، روش زندگى نيز در اين پديده موثر است. باکترى ها عامل اساسى در ايجاد پوسيدگى هستند.

کربوهيدرات ها ماده ي ايده آل براى باکترى هاي مولد پوسيدگي دندان هستند و فرآورده هاى اسيدى ناشى از آنها موجب کاهش PH بزاق به پايين تر از 5/5 مى شود که زمينه مناسب را براى توليد پوسيدگى فراهم مى کند.

پوسيدگي ريشه ي دندان

فاکتور اوليه در ايجاد پوسيدگى ريشه، عقب نشينى لثه است که اغلب ناشى از بيمارى لثه است که در اين حالت ريشه هاى عريان بسيار مستعد پوسيدگى هستند. فاکتورهاى ديگرى که با افزايش شيوع اين پوسيدگى ارتباط دارد، ميزان سن، فقدان فلورايد موجود در آب، بهداشت ضعيف دهان و خوردن مکرر مواد غذايي حاوي کربوهيدرات است.

درمان پوسيدگى ريشه شامل ترميم دندان و مشاوره تغذيه است. پوسيدگى ريشه يک بيمارى عفونى دندان است که در بالغين مسن تر بيشتر مشاهده مى شود، زيرا اين گروه از افراد دندان هاى طبيعى خود را در مدت بيشترى نگه داشته اند.

عوامل تغذيه اى موثر بر پوسيدگى دندان

عوامل تغذيه اى موثر بر پوسيدگى دندان عبارتند از : دفعات مصرف مواد کربوهيدراتي يا قندي، نوع تغذيه، دفعات غذا خوردن، ترکيبات مواد غذايى و آشاميدنى، مدت زمان تماس دندان با مواد غذايى و آشاميدنى.

مواد غذايي مولد پوسيدگي

کربوهيدرات ها ماده ي ايده آل براى باکترى هاي مولد پوسيدگي دندان هستند و فرآورده هاى اسيدى ناشى از آنها موجب کاهش PH بزاق به پايين تر از 5/5 مى شود که زمينه مناسب را براى توليد پوسيدگى فراهم مى کند.

مواد قندى در چهار گروه از شش گروه مواد غذايى موجود هستند: 1- حبوبات 2- ميوه ها 3 - فرآورده هاى لبنى 4- مواد قندى.

با وجود اينکه بعضى سبزيجات نيز مواد قندى دارند، ولى گزارشى مبنى بر پوسيدگى زايى آنها ارائه نشده است. موادى چون نشاسته موجب کاهش PH بزاق به کمتر از 5/5 مى شود. بيسکوييت، چيپس، نان و انواع ميوه ها (تازه، خشک و کمپوت) و همچنين آب ميوه ها نيز پوسيدگى زا هستند.

تمايز بين مواد مولد پوسيدگى دندان، متوقف کننده پوسيدگى و ضد پوسيدگى بسيار مهم است.

نتايج مطالعات نشان داده است که ميزان اسيدى که از تخمير مواد غذايى توسط باکترى هاي دهان ايجاد مى شود به مقدار قند موجود در آن ماده بستگى دارد. پوسيدگى زايى همچنين تحت تاثير عوامل ديگرى مانند حجم و ميزان بزاق توليد شده در فرد، تعداد وعده هاى مصرف غذا، ترکيبات مواد غذايى مورد استفاده، ميزان تشکيل پلاک ميکروبى و ميزان استعداد ژنتيکى فرد است.

مواد غذايى متوقف کننده ي پوسيدگى يا آن دسته که توسط ميکروب هاى پلاک دندان، قابل مصرف نيستند، PH بزاق را به پايين تر از 5/5 کاهش نمى دهند. اين مواد شامل پروتئين هايى چون تخم مرغ، ماهى، گوشت، بعضى سبزيجات و آدامس هاى بدون قند هستند. قندهاى مصنوعي از قبيل ساخارين، سيکلامات ها و آسپارتام نيز جزء اين گروه هستند. بعضى از شواهد دال بر اين است که قندهاي مصنوعي به علت اينکه مواد مورد نياز را در اختيار باکتري هاي مولد پوسيدگي قرار نمى دهند، متوقف کننده ي پوسيدگى هستند.

مواد غذايى ضد پوسيدگى، موادى هستند که هنگام استفاده از آنها جذب غذاهاى اسيدزا توسط باکترى ها مختل مى شود. الکل هاى پنج قندى جزء اين دسته محسوب مى شوند، زيرا توسط آميلاز بزاق تجزيه نمى شوند. مکانيسم عمل اين گروه از مواد شامل فعاليت هاى ضدميکروبى عليه باکتري هاي مولد پوسيدگي است. از جمله ي اين مواد مي توان آدامس هاي بدون قند حاوي گزيليتول را نام برد.

تاثير آدامس در کاهش پوسيدگى از طريق ترشح بزاق است که منجر به افزايش فعاليت خنثى سازى بزاق و در پى آن افزايش زدودن کربوهيدرات ها از سطح دندان مى شود. آدامس هاى بدون قند از طريق افزايش ترشح بزاق در کاهش پوسيدگى موثر هستند. توصيه مى شود پس از غذا هاى حاضرى يا وعده هاى غذايى از آدامس بدون قند استفاده کنيد تا احتمال پوسيدگى را کاهش دهد. در عين حال امکان معدنى شدن مجدد بخش هاى تخريب شده دندان نيز افزايش مى يابد.

آدامس هاي بدون قند حاوي گزيليتول هستند. در واقع مکانيسم ضد پوسيدگى گزيليتول موجود در آدامس، جايگزين شدن آن به جاى قند است. همچنين تعداد باکتري هاي مولد پوسيدگي را کاهش مي دهد. استرپتوکوک موتان(باکتري مولد پوسيدگي) قادر به متابوليزه کردن گزيليتول نيست.

از ديگر مواد ضد پوسيدگى مى توان پنير چدار و سوئيسى را نام برد.

تغذيه کودک مبتلا به اسهال

در صورتي که کودک هر کدام از اين علايم زير را داشت، حتماً بايد او را نزد پزشک ببريد. ممکن است نياز به محلول ORS يا ساير مايعات داشته باشد.

در صورتي که کودک يک يا دو بار استفراغ و چند بار مدفوع آبکي دفع کرد، علامت خوبي نيست و ممکن است علامت بيماري کلرا (وبا) باشد که يک بيماري خطرناک است. بيماري کلرا به سرعت در ميان افراد منتقل مي شود و مي تواند آب و مواد غذايي را آلوده کند.

براي پيشگيري از گسترش بيماري کلرا اين اقدامات را سريعاً انجام دهيد:

الف) مواد آلوده به مدفوع کودک را به سرعت در دستشويي بريزيد و يا پوشک او را درون نايلوني پيچيده و دور بيندازيد.

ب) دست هاي خود را چند بار بعد از تماس با مدفوع کودک با صابون بشوييد. پاهاي کودک خود را نيز با آب ولرم و صابون کاملاً تميز کنيد.

ج) مطمئن شويد که غذا و آب خوردني به هيچ عنوان به مدفوع يا دستان آلوده ي شما، آلوده نشده اند و کاملاً تميز هستند.

تغذيه ي کودک مبتلا به اسهال بايد چگونه باشد؟

کودکي که اسهال گرفته، بايد به خوبي و به طور منظم تغذيه شود. وقتي کودک در حال خوب شدن است، بايد حداقل تا دو هفته کمي بيشتر از معمول غذا بخورد.

کودکي که دچار اسهال شده است، وزن از دست مي دهد و لاغر مي شود، بنابراين يک کوک اسهالي نياز دارد تا همه گروه هاي مواد غذايي و مايعات را دريافت کند. اين غذاها موجب مي شود تا اسهال او برطرف شود و به بهبودي سريع تر او کمک مي کند. البته طبيعي است که کودک اسهالي تمايلي به خوردن نداشته باشد يا به علت تهوع و استفراغ، به خوردن غذا بي ميل باشد. در اين صورت تغذيه ي او کمي مشکل است. در صورتي که کودک شش ماهه يا بزرگ تر است، بايد او را تشويق کنيد هر چه قدرمي خواهد بخورد.

بهتر است غذاهايي را برايش درست کنيد که دوست دارد. غذاهاي کودک بايد کم نمک باشد. غذاهاي نرم يا آبکي راحت تر خورده مي شوند، پس بهتر است اين غذاها بيشتر به کودک داده شود.

غذاهايي که از حبوبات و غلات درست مي شود، ماهي، گوشتي که خوب پخته و نرم شده، ماست و ميوه براي کودک خوب است.

بهتر است تنها يک تا دو قاشق چاي خوري روغن به حبوبات و سبزي غذاي کودک اضافه کنيد.

سعي کنيد در روز پنج تا شش بار در وعده هاي کوچک به او غذا دهيد.

زماني که اسهال کودک بند آمد، بايد غذاهاي بيشتري به کودک بدهيد، چون در اين زمان يعني زمان بهبودي، کودک بيشتر از روزهاي عادي به غذا احتياج دارد.

کودک بايد انرژي از دست رفته را دوباره باز يابد. در صورتي که وزن او به اندازه قبل از بيماري نرسيد، هنوز به مراقبت و غذاهاي سالم نياز دارد. ويتامين Aدر بهبودي کودک بسيار موثر است. شير مادر، جگر، ماهي، لبنيات، پرتقال و ميوه هاي زرد رنگ و سبزي هاي برگ سبز سرشار از ويتامين Aهستند.

درمان دارويي

در صورتي که کودک مبتلا به اسهال شديد و طولاني مدت شد، حتماً بايد از سوي تيم مراقبت بهداشتي، تحت دارو و مايع درماني قرار گيرد.

والدين نبايد سر خود به کودک دارو بدهند، چون نه تنها برايش موثر نيست، بلکه خطرناک هم هست.

اسهال معمولاً خود به خود بهبود مي يابد. امام در صورتي که اسهال شديد و مداوم باشد، موجب از دست رفتن آب و مواد غذايي از بدن مي شود.

به کودکي که دچار اسهال شده، نبايد هرگز و سرخود دارو بدهيد. قرص ها، آنتي بيوتيک ها يا ساير داروها براي کودک مضر است، مگر اينکه از سوي پزشک براي کودک تجويز شده باشد.

در صورتي که پودر ORS در دسترس بود، مي توانيد اين محلول را براي کودک درست کنيد:

چهار قاشق غذاخوري شکر را با نصف قاشق چايخوري نمک در يک ليتر آب کاملاً تميز و پاک مخلوط کنيد. توجه داشته باشيد که اين مواد به همين نسبت صحيح با هم مخلوط شوند. در صورتي که شکر آن بيشتر شود، اسهال بدتر مي شود.همچنين نمک زياد مي تواند براي سلامت کودک ضرر داشته باشد.

سرخک ممکن است سبب اسهال شديد در کودک شود. اما واکسيناسيون کودکان از اين بيماري جلوگيري مي کند.

براي تغذيه کودک اسهالي از اين مواد استفاده کنيد

* شير مادر (مادر بايد بيش از مواقع عادي به کودک خود شير بدهد)

* سوپ

* برنج کته شده

*چاي رقيق با کمي شکر

* آب نارگيل

* آب کاملاً پاک و تميز و بهداشتي

* محلول ORS که مي توان با نظر پزشک از داروخانه خريد يا در منزل تهيه کرد.

دادن شير و مايعات بيشتر به کودک اسهالي

براي جلوگيري از دست رفتن مايعات بدن کودک، مادر مي تواند دفعات بيشتري به فرزند خود شير بدهد يا ميزان بيشتري مايع به او بدهد:

* براي کودکان زير دو سال، يک چهارم يا نصف فنجان بزرگ

* براي کودکان دو سال و بزرگ تر، يک و نيم فنجان بزرگ

شيشه و فنجاني که با آن به کودک شير و مايعات مي دهيم، بايد کاملاً تميز باشد، چون شير دادن به کودک از فنجان و شيشه ي شير آلوده مي تواند اسهال را تشديد کند.

در صورتي که کودکي استفراغ و تهوع هم داشت، 10 دقيقه صبر کنيد و بعد آهسته آهسته و به مقدار کم به او مايعات بدهيد.

اسهال معمولاً بعد از سه تا چهار روز متوقف مي شود. اما در صورتي که اسهال شديد بود، حتماً بايد تحت نظر پزشک درمان شود.