چگونه از فربه شدن كودكان پیشگیری كنیم ؟
درمان افزایش وزن و فربهی خود بسیار مسئله مهمی است ، بنابراین چه بهتر كه از همان قدم اول از فربه شدن پیشگیری كنیم كه بسیار آسان تر خواهد بود تا بخواهیم كه خود فربهی را درمان كنیم .
به طوركلی در طب پیشگیری در مورد هر نوع بیماری به مراتب آسان تر است و فربهی هم از این قانون جدا نیست .
چندین نكته مهم هست كه میدانیم اكثر والدین بویژه مادران با آنها آشنا هستند و من هم برای یاد آوری بیشتر آنها را خاطر نشان خواهم ساخت .
1-زمانی كه كودك شما گرسنه نیست او را مجبور به خوردن نكنید ،به خاطر داشته باشید كه اگر كودك بشقاب خوراكش را تمام نخورد و یا نوشابه را تا آخر ننوشد مهم نیست، او خود میداند كه چه اندازه باید بخورد وبنوشد.
2- خوراك و به ویژه دسر و تنقل ها را به عنوان پاداش كاری كه میخواهید كودكان انجام دهند بكار نگیرید
3- دسر را به عنوان پاداش اینكه كودك خوراكش را تمام كند تا دسر داشته باشد بكار نبرید ،چراكه در این مورد شما ناخودآگاه به كودك می آموزید كه برای شیرینی و یا هر تنقل و به ویژه خوراكیهای شیرین ارزش بیشتری نسبت به خوراكهای دیگرقائل شود
4- به كودك خود خوراك و رژیم سالم بدهید. به طور نمونه، میزان كالری دریافتی از چربی را به حداكثر30٪ بیشتر بالا نبرید. كودك شما روزانه نیازمند است مقداری فیبر در رژیم خود داشته باشد كه میتواند با خوردن میوه ها، سبزیها دانه ها (grain)آنرا تامین كند
با پزشك كودك ،یا مشاور تغذیه كودك میتوانید مشورت كنید كه بهترین رژیم را با توجه به كالری لازم برای كودك شما برای او پیشنهاد كند . توجه داشته باشید چون كودكان در حال رشد هستند رژیم غذایی آنها برای كاهش وزن با افراد بالغ متفاوت است .
لیكن بهر حال به مقدار خوراكی كه به كودك میدهید توجه كنید اگر مقدار كالری دریافتی بیشتر از مقدار كالری مصرفی باشد كودك افزایش وزن خواهد داشت
5 تا به آنجا که ممکن است از رفتن به رستوران و به ویژه از خوردن Fast Food کودک را بر حذر دارید.
6- زمان تماشای تلویزیون را کوتاه تر کنید و در عوض فعالیت های بدنی دیگر مانند دویدن، دوچرخه سواری، توپ بازی و ... را جانشین کنید.
7 -به طور کلی به کودک از همان ابتدا خوراک سالم خوردن و فعالیت بدنی را بیاموزید. چه کودک شما فربه باشد و چه نباشد. این کلید سلامتی جسمانی و روحی او خواهد بود.

چگونه به کودک بیاموزیم که چه بخورد و چگونه او را به استفاده از خوراک خوب عادت دهیم.
به خاطر داشته باشید کودک شما به رژیم و خوراکی عادت خواهد کرد که شما از خواربارفروشی ها خریداری می کنید و به منزل می برید. بنابراین کوشش بر آن کنید که غذای کم چرب، کم شیرینی، پر از فیبر، و تا آنجا که ممکن است تازه به خانه ببرید. اگر کودک شما افزایش وزن دارد پس از دو سالگی حتی می تواند Skim Milk را جایگزین Whole Milk کنید.
آب را جایگزین نوشابه و آب میوه های بسته بندی شده کنید. چراکه این نوشابه ها پر ازشکر هستند و سبب افزایش وزن می شوند بدون اینکه به غیر از افزایش وزن اثردیگری در تغذیه کودک داشته باشند.
کوشش کنید که کودک خوراک و حتی تنقلات را نیز روی میز غذا بخورد نه اینکه در جلوی تلویزیون.کوشش کنید که تمام افراد فامیل خوراک سالم داشته باشند که کودک احساس تنهائی در این مورد نکند و باید بگوییم در این مورد تمام افراد شانس سلامتی و بهزیستی را دارند.

چگونه به کودک کمک کنیم که فعالیت فیزیکی بیشتری داشته باشد؟
یکی از بهترین راهها این است که زمان تماشای تلویزیون و زمان بازی �ویدیو گیم� را برای کودک محدود کنیم و آن را به حداقل برسانیم. فعالیت های فیزیکی بدنی و بازی در گروه ورزشی مدرسه را جانشین آن بسازید. و یا همه فامیل با هم به پیاده روی و یا دوچرخه سواری بروید.
اگر چنانچه سگ دارید از کودک بخواهید هر روز آن را برای راه رفتن و بازی کردن بیرون ببرد.

پرسش اکثر مادران این است که حال که کودک من گرفتار چاقی و وزن اضافی است آیا او همیشه این مشکل را در زندگی خواهد داشت؟
باید در نظر داشت که تمام کودکانی که افزایش وزن دارند دلیل بر آن نیست که در سنین بالاتر گرفتار این مشکل باشند، ولیکن باید بدانیم که هر چه سن بالاتر رود خطر اینکه کودک همچنان افزایش وزن داشته باشد بالاتر می رود، و شانس افزایش وزن و باقی ماندن در چاقی بیشتر می شود. زمانی که پدر و مادر کودک هر دو یا یکی از آنان افزایش وزن داشته باشند، کودک شانس بیشتری برای چاق شدن دارد. بنابراین بهتر است که مشکل چاقی را هر چه زودتر برطرف نموده و کوشش فراوان در بهبود آن نمود.

آیا مشکل فربهی کودکی ممکن است به دلیل تغییراتی در هورمون و یا نامتعادل بودن هورمونهای بدن او باشد؟
بیشتر کودکان چاق و فربه اختلال هورمونی ندارند و کودکانی که چاقی آنان به دلیل عدم تعادل در سیستم هورمون سازی باشد. اکثراً علائمی از قبیل خستگی، یبوست، خشکی پوست، اختلال خواب، ریزش مو، اختلال در رشد و بسیار علائم دیگر دارند که اگر کودکی چنین گرفتاریها را نشان بدهد، حتماً باید او را نزد پزشک ببرید.
چگونه کودک را در کاهش وزن یاری کنیم؟
همانگونه که در پیش نیز یادآور شدم، بهترین راه کاهش وزن نخوردن غذای ناسالم و افزودن فعالیت های فیزیکی و ورزش است. ولیکن باید بسیار در اینباره شکیبا باشید. چرا که زمان طولانی لازم است تا کودک بتواند وزن متعادل خود را پیدا کندو از فربهی خود بکاهد. در رژیم غذائی کودک نباید کوشش بر آن باشد که میزان غذای او را محدود کنیم بلکه باید کوشش بر آن باشد که خوراکیهای سالم برای او تهیه کنیم ودر عین حال تمام مدت فقط به فربهی او تمام توجه خود را متمرکز نکنیم. تا آن حد که خود و کودک را گرفتار وسواس کنیم، و به هر اندازه ای که کودک کوشش خود را می کند و در حد توان کودک است که به خود کمک کند او را تشویق کنید، و بیش از اندازه از او توقع نداشته باشید. باید صبور باشید و بدانید که تشویق در این راه اعتماد به نفس کودک را بالا می برد و نتیجه اش بهتر است.

آیا از داروهای ضد چاقی می توان استفاده کرد؟
هیچیک از داروهای ضد چاقی برای کودکان بدون خطر نیست وهیچکدام از آنها برای درمان فربهی کودکان توصیه نمی شود و مورد مصرف ندارد.

با کلسترول بالای کودکان چه کنیم؟
کلسترول بالا در کودکان خطر بیماریهای قلبی را در سنین بالا در آنها بالا میبرد. و سبب بیماری قلبی در آنها می شود. با کاهش وزن کودک،ورزش، رژیم غذائی خوب می توانید میزان کلسترول را در کودک پایین بیاورید.

چه رژیمی برای کاهش کلسترول کودک خوب است؟
قدم اوّل در پائین آوردن کلسترول پیروی از رژیم American Heart Association است. در این رژیم، مقدار کلسترول Saturated Fat (چربی حیوانی مانند گوشت، کره و پنیرو...) کم و مقدار کربوهیدرات(مانند مواد گیاهی ) و Grain ( دانه ها) بالاست. در این رژیم مقدار انرژی و پروتئین به اندازه ای است که برای فعالیت های طبیعی روزانه و رشد کودک لازم است.

پرسش اکثر مادران این است که دکتر لطفاً به من آگاهیهائی درباره نمونه ای از خوراکیهای سالم بدهید.
در این جا بهتر است که چند نمونه خوراک را یادآور شویم و بهتر است که از صبحانه آغاز کنیم.

صبحانه- ناشتا ئی با Whole- Grain Cereal و نان و میوه و شیر کم چرب، پنیر کم چرب و ماست کم چرب به مراتب سالم تر از لبنیات پرچرب و صبحانه ای پرچرب رستوران های آمریکائی است.

نهار- برای درست کردن ساندویچ کودک از Whole Grain Bread ( نان پرسبوس) استفاده کنید و میزان Fiber رژیم غذائی کودک را با اضافه کردن Whole Grain Cracker و میوه به ویژه میوه پوست نکنده در صورت امکان بالا ببرید. انواع ساندویچ های سالم عبارتند از
1- ساندویچ با گوشت قرمز کم چربی و یا بدون چربی با سبزی و سالاد
2- ساندویچ با گوشت مرغ و یا بوقلمون کم چربی، با سبزی و سالاد و استفاده از Dressing بدون چربی و یا Sour Cream بدون چربی سالم تر خواهد بود.
3- ساندویچ با Pita - Bread( با نان تیره) و گوشت مرغ کبابی و یا پخته شده. پنیر کم چربی و سبزیهای فراوان.
4- ساندویچ Tuna Fish با سبزیهائی که کودک هم دوست داشته باشد مانند هویچ، کرفس، فلفل سبز، و سس مایونز کم چرب و یا سس سالاد کم چرب
5- ساندویچ مرغ با سس مایونز کم چرب یا بدون چربی، و سبزیهائی مانند هویچ رنده شده ، میوه های خشک مانند کشمش، بادام لایه لایه شده، Pita Bread.
6- ساندویچ با پنیر کم چرب و گوجه و یا سبزیهای دیگر، به علاوه سس مایونز کم چرب.
7- ساندویچ با انواع مختلف Natural Peanut Butter و یا Fruit Jelly .
اینها نمونه ای بود که کودک شما می تواند به عنوان نهار با خود به مدرسه ببرد در حالیکه مشابه ساندویچ های آمریکائی است و با ساندویچ سایر هم کلاسیها و یا دوستانش تفاوت چندانی ندارد و لیکن در عین حال غذای سالمی است.
به هر حال باید غذای کودک را به گونه ای درست کنید که در صورت ظاهر تفاوت چندانی با غذای دوستانش نداشته باشد. این باعث می شدو که کودک این رژیم غذایی را پذیرا باشد. بدون اینکه احساس بدی در این مورد بکند.
حتی در مورد Snacks هم می توانید به گونه ای برای کودک فراهم کنیدکه هرگز احساس نامطلوبی نداشته باشد. به طور نمونه:

میوه ها: سبزیها، ماست و میوه کم چرب، Granola Bar کم شیـــرین و کم چرب،Frozen Yogurt بدون چربی ،Sorbet Sherbet، Popcorn بدون چربی، کیک برنجی ، Pretzeli کم چربی، Penuts بوداده با پوست، تخم آفتاب گردان،Baked Potato Chips بدون چربی، Pita Chip کم چرب و ... این ها نمونه ای بود از هزاران و در این صورت باز هم تکرار می کنم که کودک فربه می تواند تمام مواد خوراکی مورد علاقه کودکان را داشته باشد، بدون اینکه کوچکترین احساس بدی به او دست بدهد چراکه بسته بندی و شکل این نوع خوراکیها و تنقل های سالم مانند بسته بندیهای دیگر است. و به خاطر داشته باشید که این از نظر مسائل روانی و درمانی در کودکان بسیار مهم است.
در خاتمه یادآور می شوم که به هر حال کودک فربه را قبل از اینکه خود اقدامی کنید باید با پزشک او مشورت کنید و پس از بررسیهای لازم توسط پزشک رژیم غذائی او را آغاز کنید.
آنچه را که در پایان یاد آور می شوم و بیشتر بر آن تکیه می کنم اینکه: کودکی که افزایش وزن دارد و فربه است خود او از عواقب و خطرات چاقی خبر ندارد. در ثانی این کودک نیست که برای خرید مواد غذائی به فروشگاه می رود بلکه والدین به این کار می پردازند و بنابراین در این امر مهّم و کمک به کودک سهم به سزائی دارند