تلاش علمي براي توجيه حجامت در جهان شروع شده است . «حجامت يك روش درماني آزموده شده» حاصل پژوهشي است كه آقاي دكتر يوهان آبله در كشور آلمان انجام داده است . برخي از متخصصان آمريكايي نيز تحقيقاتي در اين موضوع منتشر ساخته اند و يكي از كيلينيك هاي مجهّز پژوهشي پيرامون حجامت در آمريكا تأسيس گرديده و در حال بررسي علمي روي حجامت مي باشد . در برخي از كشورهاي آسيايي نيز اثر درماني حجامت بر روي بيماران خاص مورد مطالعه قرار گرفته است و گزارش آن منتشر گرديده است . در دانشگاه شهيد بهشتي تهران هم چند طرح پژوهشي پيرامون حجامت اجرا گرديده است از جمله «مقايسه خون وريد و خون حجامت از نظر فاكتور هاي بيوشيميايي»،«مقايسه مواضع حجامت با مسير مريدانهاي طب سوزني»،«بررسي تأثير حجامت بر بيماري هاي عصبي و سر دردهاي ميگرني» ، به صورت پايان نامه دكتري مي باشد .
« بررسي حجامت بر بورتونين خون » نيز پژوهش ديگري است كه در دانشگاه تهران در شرف انجام است و گزارش اوليه آن در پنجمين كنفرانس بين المللي طب اسلامي در هندوستان ارائه گرديده است .
پزشكان و محققان عضو موسسه تحقيقات حجامت ايران نيز درمان بيماري هاي گوناگون را با روش حجامت مورد تحقيق قرار داده اند و در اين زمينه اطلاعات ارزشمندي را بدست آورده اند .
حجامت تا چه حّد ارزش درماني دارد ؟
در منابع طب اسلامي و طب سنتي حجامت به عنوان يكي از اركان مهم درمان ذكر گرديدهاست و بيماريهاي گوناگوني را درمان مي كند و به صورت اختصاصي در منابع طب اسلامي به شكل پيشگيرانه درمان همه بيماريها شمرده شده است و در مورد بيماريهاي خاص درمان تمامي بيماريهاي ناشي از غلبه خون گفته شده است . بو علي سينا اعتقاد دارد صفرا و سودا نيز از طريق حجامت قابل دفع است .
حجامت در درمان چه بيماري هايي به كار مي رود؟
حجامت در مورد بيماري هاي هايپرليپيدمي (چربي خون بالا) ديابت غير وابسته انسولين ، دردهاي عضلاني ، سر دردهاي عصبي و ميگرني، بيماريهاي پوستي شامل آكنه ، پسوريازيس ، آلرژيهاي دارويي ، غذايي ، فصلي ، اعتياد به مواد مخدر ، بيماري هاي انسدادي عروق كرونر ، عوارض بعد از يأسگي (منوپوز) دردهاي قائدگي در زنان و دوشيزگان (ديسمنوره) و برخي بيماري هاي عفوني هرموني و غدد كاربرد دارد.
مزيتهاي حجامت نسبت به سايرها
بطور كلي حجامت يك روش درماني بدون عوارض جانبي است و مزيت درمان با حجامت را مي توان بطور خلاصه بدين شرح بيان كرد :
1- حجامت يك روش درماني بدون عوارض جانبي است .
2- حجامت براي تمام سنين ( به جزء چهار ماه اول زندگي ) كار برد دارد .
3- حجامت با حداقل توان فني و تجهيزات اجرايي ميتواند بيماريهاي بسيار سخت و مزمن را درمان كند.
4- حجامت هيچگونه وابستگي فني، علمي و ابزاري به خارج از كشور ندارد .
5- حجامت يك رفتار درماني سرپايي است ونيازي به تجهيزات بيمارستاني ندارد.
6- در حجامت فاكتورهاي مداخله وجود ندارد و يك رفتار كامل موجب درمان مي شود .
7- حجامت چون يك دستور ديني است توان جلب تأثيرات رواني (سايكوتيك) در آن بالاست و از اين
طريق علاوه بر افزايش سطح درمان پذيري ، موجب تقويّت فرهنگ و اعتقادات مذهبي و ارتباط انسان با خدا مي شود .
لینک دانلود کتابی درباره حجامت
توصيه های قبل از حجامت
هر فردی که قصد انجام دادن حجامت را دارد بايد به نکات ذيل توجه نموده و عمل نمايد:
۱-بهتر است با شکم خالی حجامت ننمائيد از اينرو يک ساعت قبل از حجامت يک ليوان شربت (ترجيحا شربت عسل) يا آب انار يا مائ الشعيرليمويی و ...ميل نمائيد.
۲-مصرف سيگار در روزی که قصد حجامت داريد ممنوع است.
۳-مقاربت جنسی در روزی که قصد حجامت داريد ممنوع است.
۴-حجامت در دوران عادت ماهيانه زنان ممنوع می باشد.
۵-هر چند نيمه دوم ماههای قمری بخصوص روزهای(۱۴-۱۷-۱۹-۲۱)بهترين زمان برای انجام حجامت می باشند وليکن در هر زمانی می توان حجامت انجام داد و از فوائد بسيار ارزنده آن بهرمند شد.
۶-حجامت برای نوزادان و اطفال و نوجوانان فوائد بسيار ارزنده ای دارد از جمله سبب افزايش رشد قد و وزن -کاهش حالات پرخاشگری و عصبيت اطفال و افزايش اشتها و محکم شدن استخوانها و عضلات و افزايش مقاومت بدن در برابر بيماريهای عفونی آنان می شود.
۷-حتی الامکان سعی کنيد در وقت تعيين شده از سوی پزشک جهت انجام حجامت مراجعه نمائيد.
توصيه های پس از حجامت
۱-تا ۲۴ساعت بعد از حجامت مصرف سيگار -انجام کارهای سنگين -مقاربت جنسی -مصرف ماهی و غذاهای شور ممنوع می باشد.
۲-پس از حجامت نيز توصيه می شود يک ليوان شربت عسل يا يک عدد انار و يا يک عدد مائ الشعير ليمويی ميل شود.
۳-تاثيرات درمانی حجامت معمولا از جلسه دوم درمان شروع می شود از اينرو بايستی عجله نکنيد و نگران نباشيد و تا پايان دوره درمانی از هر گونه قضاوت نمودن پرهيز نمائيد.
۴-صبح روز بعد از حجامت می توانيد استحمام نمائيد(اما موضع حجامت را فقط با آب خالی بشوئيد و ليف و صابون نزنيد.
۵-به هيچ وجه نگران بيماری مسری و خطرناک (ايدز و هپاتيت و ...)نباشيد زيرا تمام وسايل حجامت(تيغ بيستوری - ليوان حجامت -گاز استريل و ...)يکبار مصرف هستند.
مطالبی بیشتر در مورد حجامت:
الف - خوراك قبل و بعد از حجامت:
ائمه معصومين(ع) در احاديث خود به خوراك مناسب براى قبل و بعد از حجامت اشاره فرموده اند كه در اينجا برخى از آنها را بيان میكنيم :
1- در روايتى از عبدالملك نوفلى آمده كه بر امام صادق(ع) وارد شدم. در دست ايشان انارى ديدم. فرمود:
« انارى بياور، چرا كه من از هيچ چيز به اندازه شريك گرفتن در خوردن انار ناراحت نمی شوم. سپس حجامت نمود و امر فرمود كه حجامت كنم و من نيز حجامت كردم. سپس انار ديگرى خواست...»
2- در روايت ديگرى حميرى می گويد: « به امام صادق(ع) نامه نوشتم و عرض كردم كه من خون و صفرا دارم. زمانى كه حجامت می كنم، صفرا بر من غلبه مىكند و زمانى كه حجامت را به تأخير می اندازم خون به من ضرر میرساند. نظر شما در اين مورد چيست؟
سپس حضرت به من نامه نوشت كه حجامت كن و براى تاثير حجامت ماهى تازه بخور. دوباره مسئله را سئوال كردم. ايشان نوشت حجامت كن و ماهى تازه با آب و نمك بخور. اين كار را انجام دادم و سلامت يافتم.»
البته از متن حديث چنين برمی آيد كه دستور مصرف ماهى تازه براى چنين شخصى با وضعيت خاص خود بوده است نه براى همه مردم.
3- مرد ديگرى روايت می كند كه خدمت امام صادق عليه السلام بودم. حضرت، حجّام خواست و فرمود :
ابزار حجامت را بشوى و انارى خواست و ميل فرمود و پس از اين كه از حجامت فارغ شد، انار ديگرى خواست و ميل كرد و فرمود اين كار مُرار (صفرا) را فرو می نشاند.
4- امام حسن عسكرى عليه السلام می فرمايد :
« بعد از حجامت انار شيرين ميل كنيد، چون انار خون را آرام می كند و آن را در مسير خود صاف می گرداند.»
5- يك روز امام رضا عليه السلام فرمود :
« اى معتب، براى من ماهى تازه تهيه كن. مي خواهم حجامت كنم. تهيه كردم. پس فرمود: اى معتب براى من سوپى درست كن. سوپ را براى ايشان درست كردم و حضرت از آن تناول فرمود.»
6- امام رضا عليه السلام در رساله ذهبيّه، فرمايش مفصّلى در مورد خوراك بعد از حجامت دارند كه قسمتى از آن را در اينجا می آوريم:
« پس از استحمام بايد موضع فصد و حجامت را به وسيله پارچه كركى يا ابريشمى يا دستمال نخى كه لطيف و نرم باشد، بپوشانيد. بعد يك حبه از تِرياق اكبر (نام يك داروى قديم) به اندازه ماش ميل كنيد.
پس از حجامت و فصد، آب ميوه بنوشيد و اگر ميوه نيست، شربت بالنگ مصرف كنيد و در جايى كه اين امكانات وجود ندارد، بالنگ را زير دندان بگيريد و روى آن جرعهاى آب نيمگرم بنوشيد.
اما در فصل سرما بايد سكنجبين عسلى استفاده شود كه اين شربت شما را از بيماریهاى خطرناك لقوه، برص، بهق و جذام به ارادهى خداوند ايمن خواهد داشت.
امام رضا (ع): سفارش می كنم كه پس از حجامت يا فصد، آب انار را با مكيدن آن بنوشيد. مكيدن آب انار خون را زنده و تن را با نشاط خواهد ساخت.
پس از حجامت و فصد از خوردن غذاهاى نمكدار تا مدت 3 ساعت بپرهيزيد، چون اگر اين پرهيز مراعات نشود، بعيد نيست كه انسان به بيمارى جرب دچار شود...»
ب - پرهيز از حجامت به هنگام گرسنگى :
از مجموعهى احاديث و روايات برمی آيد كه حجامت بايد در زمان سيرى انجام شود و انجام آن به هنگام گرسنگى مضرّ است. از امام صادق عليه السلام روايت شده كه:
« حجامت بعد از غذا خوردن باعث دفع عرق شده و قوّت بخش بدن است.»
حضرت صادق عليه السلام فرمود :
« از حجامت در حال گرسنگى بپرهيزيد.»
حضرت همچنين فرمود:
« بعد از خوردن طعام، با حجامت خون جمع می شود و بيمارى دفع می گردد. اما اگر قبل از خوردن غذا حجامت انجام شود، خون دفع مي شود، ولى بيمارى در بدن می ماند.»
ج - دعاى حجامت امام رضا عليه السلام :
امام رضا عليه السلام براى حجامت دعاى خاصى ذكر فرموده اند. اين مطلب اهميت همراهى درمان روحى و دعا درمانى با درمانهاى جسمى در طبّ اسلامى را اثبات می كند. متن دعا چنين است :
« وقتى خواستى حجامت كنى، چهار زانو جلوى حجّام بنشين و بگو: اَعوذ بِالّلهِ الكَريم فى حِجامَتى مِنَ العَين فِى الدَّم وَ مِن كُلّ سوءِ وَ الاَعلالِ وَ الاَسقام وَ الاَوجاع وَ الاَمراض وَ اَسئَلُكَ العافِيةَ وَ المُعافاة وَ الشِّفاءِ مِن كُلّ داء.» (بحار، ج 62 ص 117)
يعنى: « در حجامت خود به خداوند كريم پناه می برم از خونريزى و از هر ناراحتي، علت، سختى و درد و مرضي و (خداوندا) از تو عافيت و اسباب عافيت و شفاى از هر بيمارى را طلب می كنم.»
د - پرهيز از مقاربت و هيجانهاى عصبى قبل و بعد از حجامت :
امام رضاعليه السلام در رساله ذهبيّه می فرمايد :
« فصد و حجامت پس از عمل جماع خوب نيست. بايد ميان جماع و حجامت و فصد، حداقل دوازده ساعت فاصله باشد... پس از حجامت نبايد بلافاصله به زنان نزديك شد.
به علاوه مقرر است كه انسان بعد از حجامت، از حركت زياد و خشم و هيجان بپرهيزد.»
